Author: Batchimeg_b

СЭНДБОКСЫН ЗОХИЦУУУЛАЛТЫН ОРЧИН

СЭНДБОКСЫН ЗОХИЦУУУЛАЛТЫН ОРЧИН

20

Хүсэлтийн тоо

Салбарын төлөв

Туршигдаж буй
бүтээгдэхүүн

6

4
шууд оролцогчид

Биржийн бус зах зээлийн блокчэйн арилжааны систем

4.8
тэрбум төгрөгийн арилжаа

1,269
удаагийн хэлцэл

255.4
тэрбум төгрөгийн арилжаа

Репо хэлцэл зуучлалын үйлчилгээ

P2P зээлийн үйлчилгээ

7,827
харилцагчид

2.6
тэрбум төгрөгийн зээл

Хамтын санхүүжилтийн үйлчилгээ

4,345
хөрөнгө оруулагчид

264.7
сая төгрөгийн санхүүжилт

51
бүртгэлтэй харилцагчид

B2B зээлийн үйлчилгээ

20.2
тэрбум төгрөгийн зээл

3

СЭНДБОКСЫН ОРЧНЫ ТОЙМ

Сэндбоксод туршигдаж буй бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ

Сэндбоксод ирүүлсэн хүсэлт, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний төрлөөр

Сэндбоксын орчинд бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээ турших нийт 20* хүсэлт ирснээс 8 бүтээгдэхүүн сэндбокс орчинд орсон. Үүнээс 6 бүтээгдэхүүн 2024 оны 2 дугаар улирлын байдлаар туршигдаж байна.

6

Бүтээгдэхүүн сэндбокс орчинд туршигдаж байна.

8*

Бүтээгдэхүүн сэндбокс орчинд орсон.

20* хүсэлт

B2B зээлийн үйлчилгээ

B2B зээлийн үйлчилгээ нь 2024 оны нэгдүгээр сард сэндбоксын орчинд орсон. Тус үйлчилгээ нь аж ахуй нэгжүүдийн богино хугацаат санхүүжилтийн хэрэгцээг хангах, байгууллагуудын харилцах дансанд буй илүүдэл нөөцийг эргэлтэд оруулах замаар зах зээл дэх эх үүсвэрийг үр ашигтайгаар ашиглах боломжийг олгох юм.

51

B2B зээлийн үйлчилгээ нь 2024 оны хоёрдугаар сараас эхлэн үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн бөгөөд 2024 оны 2 дугаар улирлын байдлаар тус платформд бүртгэлтэй 51 харилцагч байна. Платформоор нийт 20.2 тэрбум төгрөгийн зээл олгогдсон бөгөөд үүнээс 14.2 тэрбум төгрөгийн зээл эргэн төлөгдсөн байна. Мөн B2B зээлийн дундаж хүү 1.5 хувьтай байгаа бол хугацааны хувьд 14, 21, 28 гэсэн хоногуудтай байна.

Бүртгэлтэй
харилцагч

20.2 тэрбум

B2B зээлийн олгосон дүн

B2B зээлийн хугацаа
14, 21, 28 хоног

B2B зээлийн дундаж хүү
1.5%

*өсөн нэмэгдсэн тоон үзүүлэлт

СЭНДБОКСЫН ОРЧНЫ ТОЙМ

4

Репо хэлцэл зуучлалын үйлчилгээ

Репо хэлцэл зуучлалын үйлчилгээ нь 2021 оны арван хоёрдугаар сард сэндбокс орчинд орсон бөгөөд хадгаламжийн сертификат, итгэлцлийн үйлчилгээнд суурилсан мөнгөний захын хэрэгслүүдийг зуучлах үйлчилгээг нэмэлтээр туршиж байна.

Хадгаламжийн сертификат

Итгэлцэл

2023 оны есдүгээр сараас 2024 оны 2 дугаар улирлыг хүртэлх байдлаар нийт 74.7 сая төгрөгийн Хадгаламжийн сертификат арилжаалагдсан байна.

Анхдагч арилжааны дүн

Хоёрдогч арилжааны дүн

2023 оны аравдугаар сараас 2024 оны 2 дугаар улирлыг хүртэлх байдлаар нийт 2.4 тэрбум төгрөгийн итгэлцлийн үйлчилгээг зуучилсан байна.

Анхдагч арилжааны дүн

рилжааны дүн

Хоёрдогч арилжааны дүн

62.6 сая

12.1 сая

1.9 тэрбум

0.5 тэрбум

Репо хэлцэл

1,269
удаагийн хэлцэл

Платформ

Худалдагч

Худалдан авагч

255.4 тэрбум төгрөгийн арилжаа

Репо хэлцэл зуучлалын платформ дээр өнгөрсөн хугацаанд 41 зээлдүүлэгч, 32 зээлдэгч нийт 255.4 тэрбум төгрөгийн 1,269 удаагийн арилжаа хийсэн байна. Мөн мөнгөний зах нь тайлант улиралд 112 удаагийн 67.3 тэрбум төгрөгийн илүүдэл нийлүүлэлт, 22 удаагийн 7.4 тэрбум төгрөгийн илүүдэл эрэлттэй байсан. Репо хэлцлийн платформоор хийгдэж буй зээлийн дундаж хугацаа 33 хоног, харин репо зээлийн дундаж хүү 17.7 хувьтай байна.

Репо зээлийн дундаж хугацаа 33 хоног

Репо зээлийн дундаж хүү
17.7%

5

СЭНДБОКСЫН ОРЧНЫ ТОЙМ

Хүснэгт 1. Мөнгөний захын ерөнхий үзүүлэлтүүд

Хугацаа	Зээлдүүлэгчийн тоо	Зээлдэгчийн тоо	Арилжааны тоо	Арилжааны дүн	Дундаж хүү	Зээлийн дундаж хугацаа
2023 оны II улирал	17	19	117	24,250,000,000	17.2	31
2024 оны II улирал	19	25	158	41,300,000,000	17.7	33

Репо зээлийн тайлант улиралд 158 удаагийн репо хэлцэл биелж 41.3 тэрбум төгрөгийн арилжаа хийгджээ. Энэ улирлын биелсэн хэлцлийн тоо болон арилжааны дүнг түрүү жилийн мөн үетэй харьцуулахад биелсэн хэлцлийн тоо 41-ээр нэмэгдэж нийт арилжааны дүн 70 хувиар өссөн байна.

Зураг 1. Мөнгөний захын хүүгийн түвшин ба арилжааны дүн, репо зээлийн хугацаагаар (сая төгрөгөөр)

Зураг 1-д Мөнгөний захын арилжааг бүтээгдэхүүнээр нь ангилан харвал 1 долоо хоногийн хугацаатай репо зээлийн хэлцэл бага хийгдсэн бол 4 долоо хоногийн хугацаатай репо зээл нь мөнгөний захын хамгийн эрэлттэй бүтээгдэхүүн байна.

СЭНДБОКСЫН ОРЧНЫ ТОЙМ

6

P2P зээлийн үйлчилгээ

P2P зээлийн үйлчилгээ нь 2022 оны арван хоёрдугаар сард сэндбоксын орчинд орсон бөгөөд хиймэл оюун ухаан, блокчэйн технологийг зээлийн үнэлгээ, бүртгэлдээ ашиглан хөрөнгө оруулагч, зээлдэгч хоёрыг шууд холбох үйлчилгээг хөгжүүлэн хоёр дахь жилдээ туршиж байна.

98.9%

1.1%

зээлдэгч

хөрөнгө оруулагч

Тус платформоор 7,827 харилцагч Р2Р зээлийн үйлчилгээг хүртжээ. Эдгээр харилцагчдын 1.1 хувь нь хөрөнгө оруулагч, үлдсэн 98.9 хувь нь зээлдэгч байна.

Платформоор нийт 2.6 тэрбум төгрөгийн зээл олгогдсон бөгөөд үүнээс 2.2 тэрбум төгрөгийн зээл нь эргэн төлөгдөж Р2Р зээлийн үлдэгдэл 377.3 сая төгрөг байна. Мөн олгосон зээлийн багцын 76.4 хувийг 3 сараас бага хугацаатай, 14.8 хувийг 4-6 сарын хугацаатай, 8.8 хувийг 7-9 сарын хугацаатай зээл бүрдүүлж байна. Харин тус платформоор дамжсан хөрөнгө оруулалтын багцын 41.2 хувийг 1 жилийн хугацаатай, 58.8 хувийг 1 жилээс бага хугацаатай хөрөнгө оруулалт тус тус бүрдүүлж байна.

1 –12 сарын хугацаатай

Олгосон зээлийн дүн

2.6 тэрбум

377.3 сая

Ззэлийн үлдэгдэл

Зээлийн ЖДХ 1.9%

ЗЭЭЛ

Зээл

Хэвийн

98.1%

ЗЭЭЛ

Зээл

Хугацаа
хэтэрсэн

0.8%

ЗЭЭЛ

Зээл

Чанаргүй

1.1%

Р2Р платформоор зуучлагдан олгогдсон нийт зээлийн үлдэгдлийн 98.1 хувь нь хэвийн, 0.8 хувь нь хугацаа хэтэрсэн, 1.1 хувь нь чанаргүй зээл байна. Мөн Р2Р зээлийн сарын жигнэсэн дундаж хүү 1.9 хувь байна.

7

СЭНДБОКСЫН ОРЧНЫ ТОЙМ

эмэгтэй

эрэгтэй

64.8%

35.2%

Р2Р зээлийн үйлчилгээний нийт харилцагчдын 64.8 хувь нь эмэгтэй, 35.2 хувь нь эрэгтэй байна. Харин нийт харилцагчдын 49.9 хувийг 18-35 насныхан, 34.7 хувийг 36-45 насныхан, 12.4 хувийг 46-55 насныхан, 3.0 хувийг 55-аас дээш насныхан тус тус бүрдүүлж байна. Харилцагчдыг боловсролын түвшнээр ангилбал 61.9 хувь нь дээд, 4.2 хувь нь тусгай дунд, 29.3 хувь нь бүрэн дунд, 4.3 хувь нь дунд, 0.3 хувь нь бага боловсролтой байна.

Насны бүлгээр

18-35 нас

36-45 нас

46-55 нас

55-аас дээш

49.9%

59.1%

29.3%

34.7%%

10.1%

12.4%

1.4%

3.0%

Боловсролын түвшнээр

Дээд

Тусгай
дунд

Бүрэн
дунд

Дунд

Бага

61.9%

4.2%

29.3%

4.3%

0.3%

СЭНДБОКСЫН ОРЧНЫ ТОЙМ

8

Хамтын санхүүжилтын үйлчилгээ

Сэндбоксын орчинд 2 байгууллага хамтын санхүүжилтийн үйлчилгээ буюу краудфандинг үйлчилгээг туршиж байна. Үүнээс 2022 оны арван хоёрдугаар сараас эхлэн эхний байгууллага бүтээгдэхүүн үйлчилгээгээ туршиж эхэлсэн бол удаах байгууллага нь 2023 оны арван нэгдүгээр сараас сэндбоксын орчинд орж урамшуулал, зээл, хувьцаа, хандивт суурилсан хамтын санхүүжилтийн үйлчилгээг үе шаттайгаар нэвтрүүлэн ажиллаж байна.

Төслийн дундаж хугацаа 20 хоног

Урамшуулалд суурилсан хамтын санхүүжилтийн 27 төсөлд 2,868 хөрөнгө оруулагч нийт 206.0 сая төгрөг хөрөнгө оруулснаас 197.5 сая төгрөгийн 20 урамшуулалт санхүүжилтийн төсөл амжилттай хэрэгжсэн. Төслүүдийн хувьд дунджаар нийт шаардлагатай санхүүжилтийг 70 хувийн биелэлттэйгээр босгосон.
Платформоор санхүүжилт босгосон эдгээр 27 төслийн 19 төсөл нь 1 сараас бага хугацаатай бөгөөд төслийн дундаж хугацаа 20 хоног байна.

Урамшуулалд суурилсан хамтын санхүүжилтийн дүн

206.0 сая төгрөг

2,868

Хөрөнгө оруулагч

27 төслийн санхүүжилт

12 хандивын санхүүжилт

Хандивт суурилсан хамтын санхүүжилтийн 12 төсөл нийтлэгдсэн бөгөөд нийт 1,475 оролцогчоос 47.7 сая төгрөгийн хандив босгосноос 11.5 сая төгрөгийг амжилттай хандивласан.
Зээлд суурилсан хамтын санхүүжилтийн 1 төсөл хэрэгжиж 2 хөрөнгө оруулагчаас 11.0 сая төгрөгийн санхүүжилт босгожээ.

47.7 сая.төг

1,475 оролцогч

Хөрөнгө оруулагчид насны бүлгээр

18-35 нас

36-45 нас

46-55 нас

55-аас дээш

65.3%

27.5%

57.5%

22.6%

13.8%

8.3%

1.3%

3.8%

Платформоор дамжуулсан урамшуулалт санхүүжилтийн төслүүдэд хөрөнгө оруулсан хөрөнгө оруулагчдын 65.3 хувь нь 18-35 нас, 22.6 хувь нь 36-45 нас, 8.3 хувь нь 46-55 нас, 3.8 хувь нь 55-аас дээш насныхан байна.

9

СЭНДБОКСЫН ОРЧНЫ ТОЙМ

Блокчэйн арилжааны систем

Биржийн бус зах зээлийн блокчэйн арилжааны систем нь 2024 оны 11 дүгээр сараас эхлэн сэндбоксын орчинд орсон. Биржийн бус зах зээлийн арилжаанд блокчэйн системийг нэвтрүүлснээр үнэт цаасны анхдагч болон хоёрдогч зах зээлийн арилжаа, төлбөр тооцоог автоматаар, цагийн хязгаарлалтгүй 24/7 гүйцэтгэх боломж бүрдэх юм.

Жигнэсэн дундаж хүү 21.2%

Блокчэйн системийн арилжааны дүн

4

4.8 тэрбум төгрөг

Шууд оролцогч

2 үнэт цаас гаргагч

Биржийн бус зах зээлийн блокчэйн арилжааны систем нь 2024 оны 4 дүгээр сараас эхлэн үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн. Тайлант улирлын байдлаар тус платформоор нийт 47,862 ширхэг үнэт цаас 4.8 тэрбум төгрөгөөр арилжаалагдсан байна. Мөн бондын жигнэсэн дундаж хүү 21.2%-тай байна. Блокчэйн хоёрдогч зах зээлийн арилжаанд оролцсон 4 шууд оролцогч байна.

Блокчэйн системийн хоёрдогч арилжаанд 2 үнэт цаас гаргагч бонд гаргасан ба бондын санхүүжилтийг зээлийн багц нэмэгдүүлэхэд зарцуулахаар төвлөрүүлсэн байна.

Блокчэйн системийн арилжааны эзлэх хувь
Тайлант хугацаанд биржийн бус зах зээл дээр хийгдсэн нийт арилжааны 65.0 хувийг анхдагч зах зээлийн арилжаа, 34.0 хувийг уламжлалт хэлбэрээр гүйцэтгэсэн хоёрдогч зах зээлийн арилжаа, 1.0 хувийг блокчэйн систем дээр хийсэн хоёрдогч зах зээлийн арилжаа эзэлж байна.

OTC
ПЛАТФОРМ

Үнэт цаас гаргагч

Хөрөнгө оруулагч

СЭНДБОКСЫН ОРЧНЫ ТОЙМ

10

БОДЛОГО ЗОХИЦУУЛАЛТ

Зохицуулалтын орчныг сайжруулах ажлын хүрээнд:

“Азийн Хөгжлийн Банк (АХБ)”-ны санхүүжилттэй Монгол Улсад финтек салбарын хууль, эрх зүй, зохицуулалтын орчныг хөгжүүлэх мэргэжлийн болон техник туслалцааны хөтөлбөр төсөл (1) Монголын финтек, инновацын экосистемийг хөгжүүлэх замын зургийг боловсруулах, (2) Санхүүгийн хяналт, шалгалтад суптекийг нэвтрүүлэхэд шаардлагатай үнэлгээний болон бодлогын зөвлөмжийн тайланг боловсруулах зорилготойгоор 2025 оныг хүртэл хэрэгжиж буй бөгөөд төслийн үндсэн хэрэгжүүлэгчээр Санхүүгийн зохицуулах хороо, хамтран хэрэгжүүлэгчээр Монголбанк, Сангийн яам ажиллаж байна.
Монголбанк, Санхүүгийн Зохицуулах Хороо, Санхүү Эдийн Засгийн Их Сургууль хамтран “Эдийн засаг, санхүүгийн нэр томьёоны тайлбар толь” боловсруулж буй бөгөөд толь бичигт финтекийн салбарт хамаарах нэр томьёоны бүлгийг боловсруулан орууллаа.
Харилцаа холбооны зохицуулах хороо сэндбокс зохицуулалтыг нэвтрүүлэх гэж буйтай холбогдуулан туршлага солилцох уулзалтуудыг зохион байгууллаа.

Сэндбоксын орчныг олон нийтэд таниулах ажлын хүрээнд:

Зүүн өмнөд Азийн төв банкнуудын төлбөр тооцооны системийн хуралдаанд Сэндбоксын орчны талаарх танилцуулга илтгэл тавьсан;
Мэргэшсэн нягтлан бодогчдын институциас зохион байгуулсан төвийн бүсийн сургалтад “Финтек зах зээлийн хөгжил, зохицуулалтын орчин” сэдэвт сургалт, Авлигатай тэмцэх газрын албан хаагчдад “Сэндбокс зохицуулалт” сэдэвт сургалтыг орсон.

Сэндбоксын орчны оролцогчдод хяналт тавих, хамтран ажиллах ажлын хүрээнд:

2024 оны 2 дугаар улирлын байдлаар Сэндбокс орчинд бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээ турших хүсэлтэй нийт 27 компанитай 69 удаагийн уулзалтыг зохион байгуулсан.

Оролцогчдоос ирсэн тайлан мэдээнд суурилан зайны хяналтыг тогтмол гүйцэтгэн, газар дээрх хяналт, үзлэгийг мөн гүйцэтгэн ажиллаж байна.

Финтекийн хөгжил болон зохицуулалтын орчны талаарх цахим болон танхимын сургалт, уулзалтуудад тогтмол оролцож байна.

Сэндбоксод туршигдаж буй 6 бүтээгдэхүүн тус бүрд тохирсон тайлан, мэдээний маягтыг боловсруулан 7 хоног, сар, улирлын тайлан, мэдээг төвлөрүүлэн тоон мэдээллийн сан үүсгэн ажиллаж байна.

Сэндбоксод туршигдаж буй бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний олон улс дахь хөгжил, зохицуулалтын орчны судалгааг тогтмол гүйцэтгэн ажиллаж байна.